Tanie tokeny, drogi abonament. Dlaczego SaaS przestaje się opłacać

Przez dwadzieścia lat rachunek był prosty. Napisanie programu kosztowało dużo, więc taniej było płacić co miesiąc komuś, kto napisał go raz i sprzedaje tysiącom firm. Tak powstał SaaS: program w przeglądarce, opłata od użytkownika, od zamówienia albo od modułu.

Ten rachunek właśnie się zmienia. Nie dlatego, że SaaS podrożał, tylko dlatego, że budowa oprogramowania tanieje szybciej niż cokolwiek innego w IT.

Co się stało z ceną pracy AI

Modele językowe rozliczają się za tokeny, czyli kawałki tekstu, które czytają i piszą. Ich cena spada w tempie, którego nie widzieliśmy przy żadnej innej technologii:

• według analizy a16z koszt modelu o tej samej jakości spada mniej więcej dziesięciokrotnie co rok: model na poziomie GPT-3 kosztował w 2021 roku 60 dolarów za milion tokenów, a trzy lata później 6 centów,
• według Epoch AI, zależnie od zadania, ceny przy tej samej jakości spadały od 9 do 900 razy w ciągu roku, a w przypadku pytań naukowych na poziomie GPT-4 około 40 razy.

Obie analizy zastrzegają, że tempo może zwolnić. Ale nawet jeśli ceny zatrzymają się na dzisiejszym poziomie, to i tak są o rzędy wielkości niższe niż kilka lat temu.

Co to znaczy dla oprogramowania w firmie

Programista z dobrym modelem pisze, testuje i poprawia kod wielokrotnie szybciej niż jeszcze niedawno. System, który kilka lat temu wymagał zespołu i roku pracy, dziś powstaje w tygodnie. Zmiana, na którą czekało się w kolejce u dostawcy SaaS, zajmuje godziny.

Tymczasem abonament SaaS liczy się tak samo jak wcześniej:

• od każdego pracownika, więc rośnie razem z firmą,
• od każdego zamówienia, więc najwięcej płacisz w najlepszym sezonie,
• co roku z podwyżką, bo dostawca wie, że przeniesienie danych to kłopot.

Dostawca też korzysta z tańszego AI, tylko że oszczędność zostaje u niego. Twój rachunek się nie zmniejsza.

Prosty rachunek

Firma ma 15 osób w programie za 120 zł miesięcznie od osoby. To 1 800 zł miesięcznie, 21 600 zł rocznie, a z podwyżką o 10% co rok ok. 72 000 zł w trzy lata. Za ten program nigdy nie staje się Twój.

Własny system robiący dokładnie to, czego potrzebuje ta firma, to dziś jednorazowe wdrożenie od 15 000 zł netto, serwer i utrzymanie w pakiecie od 690 zł miesięcznie albo za faktyczną pracę. Liczba pracowników nie zmienia ceny. Kod i dane są Twoje.

Swoje liczby sprawdzisz w kalkulatorze abonamentów, a jeśli płacisz Base od zamówień, w kalkulatorze Base kontra własny system.

Kiedy SaaS nadal ma sens

Uczciwie: nie wszystko warto zastępować.

• Przepisy, które się zmieniają. Księgowość, kadry i płace, KSeF, bankowość. Tam abonament kupuje zgodność z prawem aktualizowaną co kilka miesięcy. Własny system łączy się z tymi programami, zamiast je wymieniać.
• Sieć ludzi i firm. Allegro, Slack, poczta. Wartość jest w tym, że wszyscy tam są, a nie w samym programie.
• Mała skala. Przy trzech osobach i programie za 50 zł miesięcznie abonament wygrywa i nie ma czego liczyć.

Własny system wygrywa tam, gdzie program obsługuje Twój proces: obieg zamówień, magazyn, serwis w terenie, sprzedaż B2B, raporty dla zarządu. To jest rdzeń firmy i tam płacisz najwięcej za cudzy szablon.

Co z utrzymaniem

Tanie tokeny nie znaczą, że system utrzyma się sam. API marketplace’ów się zmieniają, KSeF dostaje nowe wersje, serwer trzeba pilnować. Za to płacisz ludziom: monitoring, kopie zapasowe, poprawki i zmiany, gdy ich potrzebujesz. Różnica polega na tym, że płacisz za pracę, a nie za dostęp do programu, i że system zostaje Twój także wtedy, gdy zmienisz wykonawcę.

Podsumowanie

Jeśli ceny pracy AI zostaną na dzisiejszym poziomie albo dalej będą spadać, abonament za program, który obsługuje rdzeń Twojej firmy, będzie coraz trudniej uzasadnić. Nie każdy SaaS zniknie, ale ten, za który płacisz od pracownika albo od zamówienia, warto policzyć jeszcze w tym roku.

Napisz, za jakie programy płacisz, a powiemy wprost, który opłaca się zastąpić, a który zostawić: przegląd abonamentów.

Źródła: a16z, „LLMflation”, Epoch AI, „LLM inference price trends”.